1 lutego 2018

PRZYKŁADOWE PYTANIA DO QUIZU DLA KLASY IV – VI SZKOŁY PODSTAWOWEJ

  1. Jak można naelektryzować ciało. (Np. przez pocieranie)
  2. Wyjaśnij, co to znaczy , że ciała się elektryzują. (Zyskują nadmiar ładunku elektrycznego.)
  3. Jakie mamy rodzaje ładunku elektrycznego? (Dodatni albo ujemny)
  4. Po czym poznasz, że ciało zostało naelektryzowane. (Ciała naelektryzowane oddziałują na ciała elektrycznie obojętne, przyciągając je, za pomocą elektroskopu.)
  5. W jakich sytuacjach możesz obserwować elektryzowanie się ciał. (Np. podczas czesania suchych włosów plastikowym grzebieniem)
  6. Wyjaśnij, jak oddziałują ze sobą:
    1. ładunki o takim samym znaku (odpychają się)
    2. ładunki o przeciwnych znakach (przyciągają się)
  7. Wyjaśnij, na czym polega rozładowanie lub uziemienie. (Na pozbawieniu nadmiarowego ładunku ciała naelektryzowanego.)
  8. Częstym zjawiskiem są wyładowania elektryczne podczas burzy. Jak powstaje takie zjawisko? (W czasie burzy ścierające się masy ciepłego i zimnego powietrza powodują elektryzowanie się chmur, naelektryzowana chmura oddziałuje z ziemią, między chmurą a ziemią przeskakuje duża iskra, gdy ładunek elektryczny chmury stanie się dostatecznie duży.)
  9. Na czym polega elektryzowanie ciał przez tarcie? (Podczas pocierania [oddziaływania mechanicznego] o siebie dwóch ciał obojętnych elektrycznie niewielka ilość ładunku ujemnego przechodzi z jednego ciała na drugie. W efekcie na jednym ciele powstaje nadmiar ładunku dodatniego, a na drugim – ładunku ujemnego. Zjawisko to nazywamy elektryzowaniem ciał przez tarcie.)
  10. Gdyby twoim zadaniem było zaplanowanie budowy domu (bloku), to czy twój projekt uwzględniałby zainstalowanie piorunochronu? Uzasadnij swoją odpowiedź. (Tak, ponieważ piorunochron odbiera wyładowania elektryczne i odprowadza je do ziemi; tym sposobem chroni od zniszczenia instalację wewnętrzną oraz wszystkie podłączone do niej sprzęty: RTV, komputery czy AGD.)
  11. Piorunochron to instalacja, która ma chronić obiekty przed skutkami wyładowań atmosferycznych. Gdyby twoim zadaniem było zabezpieczenie domu przed uderzeniem pioruna, to z jakiego materiału byłby wykonany twój piorunochron: dobrego przewodnika czy izolatora? Odpowiedź uzasadnij. (Z dobrego przewodnika; piorunochron składa się z ostro zakończonego pręta metalowego zamocowanego pionowo w najwyższym punkcie chronionej budowli oraz metalowej płyty zakopanej w ziemi połączonej z prętem metalowym przewodem, tzw. zwodem.)
  12. Wyjaśnij, co to jest przewodnik elektryczny. Podaj 3 przykłady przewodników elektrycznych. (Przewodnik elektryczny to ciało, w którym ładunki elektryczne swobodnie się przemieszczają. Do przewodników elektrycznych zaliczamy głównie metale, m.in.: miedź, aluminium, żelazo i złoto.)
  13. Wyjaśnij, co to są izolatory elektryczne. Podaj 3 przykłady izolatorów elektrycznych. (Są to substancje, w których ładunki elektryczne nie mogą się swobodnie przemieszczać, np. szkło, porcelana, guma.)
  14. Co to jest prąd elektryczny? Dlaczego płynie? (Prąd elektryczny to uporządkowany ruch ładunków elektrycznych; płynie dlatego, że napięcie elektryczne napędza ładunki elektryczne.)
  15. Wymień możliwe skutki przepływu prądu. Jakie skutki występują np. w mikserze kuchennym? (Skutkiem przepływu prądu może być nagrzewanie się elementów, przez które płynie prąd; ciepło i światło w żarówkach jako efekt nagrzewania cienkiego drucika do wysokiej temperatury; ruch elementów silnika w mikserze kuchennym.)
  16. W jakich jednostkach mierzymy napięcie elektryczne? (Jednostką napięcia jest wolt: V.)
  17. Czym mierzymy napięcie elektryczne? (Woltomierzem.)
  18. Podczas kąpieli nie można używać (włączać do sieci) suszarki do włosów i innych urządzeń elektrycznych, dlaczego? (Woda z kranu jest dobrym przewodnikiem prądu.)
  19. Wymień, jakie zjawiska świetlne obserwujemy naturalnie w przyrodzie? (Wschód i zachód Słońca, pioruny, tęcza.)
  20. Podaj trzy przykłady naturalnych źródeł światła. (Gwiazdy, wyładowania atmosferyczne, niektóre organizmy – świetliki.)
  21. Podaj trzy przykłady sztucznych źródeł światła. (Żarówki elektryczne, ognisko, świeca, diody.)
  22. Wzdłuż jakich linii rozchodzi się światło? (Światło rozchodzi się wzdłuż linii prostych.)
  23. Jak powstaje cień? (Cień powstaje wtedy, kiedy promienie świetlne napotkają na swojej drodze ciało nieprzezroczyste; cień, to miejsce gdzie nie dociera światło.)
  24. Co to jest promień świetlny? (Bardzo wąska wiązka światła.)
  25. Na czym polega rozproszenie światła? (Polega na zmianie kierunku rozchodzenia się promieni światła. Jeśli równoległa wiązka promieni światła pada na zwierciadło płaskie, to po odbiciu pozostaje równoległa. Jednak gdy powierzchnia zwierciadła nie jest wystarczająco gładka, wiązka obita ulega rozproszeniu. Kierunki promieni odbitych przestają być równoległe, stają się przypadkowe.)
  26. Co to są zwierciadła płaskie? (Płaskie powierzchnie odbijające światło, wykonane zwykle z metalu lub szkła pokrytego dodatkową warstwą z aluminium lub srebra.)
  27. Wytłumacz, co to znaczy, że światło może ulec odbiciu zwierciadlanemu. (Odbicie zwierciadlane następuje wtedy, gdy powierzchnia, na którą pada światło, jest gładka jak lustro a padające promienie, które były do siebie równoległe, po odbiciu pozostały równoległe, choć biegły już w innym kierunku.)
  28. Podaj trzy przykłady wykorzystania zwierciadeł płaskich w życiu codziennym oraz różnych urządzeniach. (Lusterka samochodowe, lustra domowe, aparaty fotograficzne, lasery.)
  29. Podaj trzy zastosowania soczewek. (Lupa jest prostym przyrządem optycznym, który pozwala na uzyskanie co najmniej trzykrotnie powiększonych obrazów przedmiotów. Lupa jest zwykłą soczewką skupiającą. Wykorzystujemy ją np. w filatelistyce lub numizmatyce, drukarstwie, jubilerstwie czy też zegarmistrzostwie; mikroskop optyczny jest kolejnym przyrządem, w którym wykorzystujemy soczewki. Zadaniem mikroskopu jest obserwacja pod dużym powiększeniem blisko położonych przedmiotów o niewielkich rozmiarach: teleskop soczewkowy stosowany jako przyrząd astronomiczny.)
  30. Wyjaśnij, jak działa soczewka? (Zmienia kierunek biegu promieni świetlnych. Np. skupiająca sprawia, że równoległa wiązka promieni światła, po przejściu przecina się w jednym punkcie, rozpraszająca zaś sprawia, że równoległa wiązka światła po przejściu przez soczewkę staje się rozbieżna.)
  31. Nazwij właściwe fotoreceptory oka. (Pręciki i czopki.)
  32. Jaką wadę korygują soczewki wypukłe? (Dalekowzroczność.)
  33. Która z witamin jest niezbędna do działania wzroku? (Witamina A.)
  34. Jaką soczewką korygujemy wadę oka nazywaną krótkowzrocznością? (Soczewką wklęsłą – rozpraszającą.)
  35. Wymień trzy źródła światła, świecące światłem własnym – wytwarzającym światło. (Słońce, płomień, świetlik.)
  36. Wymień trzy źródła światła, które świecą światłem odbitym -odbijającym światło. (Odblaski rowerowe, księżyc, planety.)
  37. W jakich jednostkach podajemy natężenie dźwięku? (W decybelach.)
  38. Wyjaśnij, kiedy ciało wydaje dźwięki? (Kiedy jest wprawione w drgania.)
  39. Wybierz, która struna wydaje dźwięki wysokie: grubsza i napięta czy krótka i napięta. (Krótka i napięta.)
  40. Wyjaśnij, co nazywamy echem. (Fale dźwiękowe odbite od dużej przeszkody odległej ponad 17 m, lub kiedy dźwięk odbity wraca do mówiącej osoby po czasie 0,1s lub dłuższym.)
  41. Wyjaśnij, dlaczego głośnej muzyki nie należy słuchać przez słuchawki.(Ponieważ długotrwałe słuchanie głośnej muzyki, może przyczynić się do uszkodzenia, osłabienia lubutraty słuchu.).
  42. Wyjaśnij, czym jest ogień. (Jest to szereg zjawisk, jakie możemy zaobserwować podczas procesu spalania – emisja ciepła, światła i charakterystycznych dźwięków towarzyszących spalaniu np. trzaski.)
  43. Podaj cechy ognia, które można odebrać zmysłami. (Temperaturę, kolor, dźwięk np. trzask, syk.)
  44. Co to jest pożar? (To niekontrolowany proces spalania, któremu towarzyszy wydzielenie się dymu, energii oraz światła.)
  45. Co to jest trójkąt spalania? (Trójkąt spalania mówi o trzech elementach wymaganych do powstania pożaru – energii, utleniaczu oraz materiale palnym.)
  46. Wymień, jakich podręcznych środków gaśniczych użyłabyś/użyłbyś do samodzielnego gaszenia pożarów w „zarodku”? (Woda, piasek, gaśnice, koce gaśnicze.)
  47. W jaki sposób rozniecali ogień nasi przodkowie? (Przez pocieranie o siebie dwóch kawałków drewna, krzesanie iskier przy uderzaniu o siebie dwóch krzemieni.)
  48. Proszę podać obowiązujące dziś numery do straży pożarnej. (998, 112.)
  49. Jakie znasz substancje łatwopalne? (Benzyna, oleje napędowe, gaz ziemny.)
  50. Wymień korzyści, jakie daje nam żywioł ognia? (Gotowanie, ogrzewanie, oświetlenie, wytwarzanie energii elektrycznej.)
  51. Wymień zagrożenia, jakie niesie ze sobą żywioł ognia? (Pożar, poparzenia.)
  52. W jaki sposób możemy zapobiegać pożarom? (Niepalenie ognisk w lesie, dbanie i kontrolowanie instalacji elektrycznych i gazowych, właściwe przechowywanie materiałów łatwopalnych.)
  53. Wymień trzy materiały ulegające spalaniu. (Drewno, plastik, nafta.)
  54. Jaką rolę pełni powietrze w rozniecaniu ognia? (Powietrze zawiera tlen, który jest niezbędny do podtrzymywania spalania.)
  55. Podaj rodzaje oświetlenia stosowanego dawniej i dzisiaj. (Dawniej – świece, lampa naftowa; dzisiaj – żarówka, lampka LED.)
  56. Jak wygląda i jak działa lampa naftowa? (Lampa składa się ze zbiornika na naftę, na zbiorniku z naftą umieszczony jest palnik zaopatrzony w regulowany pokrętłem knot; całość chroni szklany kominek, którego kształt ułatwia cyrkulację powietrza, a tym samym proces spalania.)
  57. Kto był odkrywcą lampy naftowej? (Ignacy Łukasiewicz 1853 r.)
  58. Z jakiego surowca pozyskuje się naftę, wykorzystywaną w lampie naftowej? (Z ropy naftowej.)
  59. Wymień trzy zawody związane z ogniem. (Strażak, hutnik, spawacz, kowal, palacz, kucharz.)
  60. Kiedy obchodzimy Międzynarodowy Dzień Strażaka? (4 maja.)
  61. Kto jest patronem strażaków i osób związanych z ogniem? (Święty Florian.)
  62. Co to jest oparzenie? (To uszkodzenia tkanek wywołane działaniem wysokiej temperatury.)
  63. Podaj cechy charakterystyczne oparzenia I stopnia. (Zaczerwienienie skóry, czyli rumień lekki obrzęk, bolesne pieczenie skóry.)